Uit de Woontest* blijkt dat ruim de helft van de 55-plussers, ondanks de krappe huizenmarkt, de wens heeft hun bestaande woning met meerdere verdiepingen op hogere leeftijd te verruilen voor een andersoortige woning. Ook overweegt een deel van deze huizenbezitters op den duur anders te gaan wonen: 16 procent van de mensen die nu een koopwoning bezitten, heeft een voorkeur voor een huurwoning, terwijl 44 procent nog niet weet of zij later in een koopwoning willen blijven wonen. Andere woonwensen die zij hebben voor de toekomst zijn de nabijheid van winkels en mogelijkheden voor ontspanning in de buurt. Bijna de helft van de 55-plussers benadrukt dat zulke voorzieningen beter kunnen of bij hun huidige woning ontbreken. In vergelijking met nu wil een aanzienlijk deel op latere leeftijd bovendien graag in een energiezuinige woning (+24 procent) en een huis met weinig onderhoud (+34 procent) gaan wonen.

Tegelijkertijd lijken veel 55-plussers met een huurwoning zich zorgen te maken over hun toekomstige woonlasten. Het aantal mensen dat zeker weet de huur van hun woning te kunnen blijven betalen neemt af van 85 procent nu naar 55 procent in de toekomst. Daarnaast zijn de energiekosten reden tot zorg. Bij kopers en huurders van 55 jaar en ouder daalt het aandeel dat er zeker van is deze kosten te kunnen blijven betalen van 84 nu naar 68 procent in de toekomst.

Doorpakken op bouwen passende woningen
“Uit onze Woontest blijkt dat een grote meerderheid van de 55-plussers op de woningmarkt graag in beweging zou willen komen. Hoewel de bouw van levensloopbestendige woningen nadrukkelijk in de bouwopgave staat, moet er nog veel gebeuren om deze ambitie waar te maken. Eén van de grootste uitdagingen waarvoor een nieuwe regering staat, is regie te voeren op het daadwerkelijk bouwen van passende woningen. Het is nu echt tijd om door te pakken”, benadrukt Daan Tettero, manager zorgvastgoed bij Achmea Real Estate. “Naast de landelijke overheid dragen ook gemeenten en projectontwikkelaars hiervoor verantwoordelijkheid. Zo moeten nieuwbouwplannen regionaal aansluiten bij de groeiende behoefte aan levensloopbestendige woningen, die uiteindelijk ook de druk op de (mantel)zorg moeten gaan ontlasten. Het bouwen van deze woningen zorgt ook voor de broodnodige doorstroming en helpt dus ook gezinnen en starters een thuis te vinden in de overspannen woningmarkt.”

Eerder dit jaar concludeerde Achmea al op basis van eigen onderzoek dat het cruciaal is om de voorraad aan passende levensloopbestendige woningen te vergroten én betaalbaar te houden. Ook deed Achmea eerder onderzoek naar de regionale woonbehoefte. Daaruit bleek dat er 450.000 levensloopbestendige woningen gebouwd moeten zijn in 2040 en dat de regionale verschillen in behoefte groot zijn.

*De woontest is tussen 20 september en 6 november ingevuld op de website van Achmea door ca. 20.000 mensen waarvan 15.500 keer door Nederlanders van 55 jaar en ouder.

Richting 2040 zijn er 450.000 extra levensloopbestendige woningen nodig. Dat blijkt uit berekeningen van Syntrus Achmea en zorgverzekeraar Zilveren Kruis met onderzoeksbureau ABF. Het bouwen van deze woningen zorgt voor meer passend aanbod voor het groeiende aantal (alleenwonende) ouderen en kan ook voor een deel het oplopend tekort aan personeel in de zorg en mantelzorgers opvangen.

Levensloopbestendig wonen scheelt in uren benodigde zorg
Jeroen Kemperman, senior manager strategie van Zilveren Kruis, onderdeel van Achmea: ‘Om de oplopende druk op de zorg te ontlasten, helpt het als mensen langer veilig thuis kunnen blijven wonen. Tegelijkertijd is het van belang dat er daardoor geen extra druk bij mantelzorgers terechtkomt. Om dat te bereiken, zijn er ander type woningen nodig. Levensloopbestendige woningen zijn zo opgezet dat de kans op ongelukken kleiner is en daarnaast is ook meer sociaal contact mogelijk. Extra zorg is binnen handbereik met alarmering en monitoring thuis. Het scheelt substantieel in uren zorg en mantelzorg wanneer iemand met een redelijke tot flinke zorgvraag levensloopbestendig woont en de zorg wordt gebundeld op locatie. Onze experts schatten dat er in een levensloopbestendige woning gemiddeld 8 uur per week nodig is van een zorgverlener en 7 uur van een mantelzorger bij een lichte zorgvraag. Bij een zwaardere zorgvraag zal er per week 16 uur van zorgverleners nodig zijn en 7 uur van mantelzorgers. In zowel een verzorgingstehuis als in een gewone woning zijn bij die zwaardere zorgvraag naar schatting 24 uren zorg nodig. Doorrekening van de cijfers richting 2040 laat zien dat het bouwen van 450.000 geschikte woningen kan leiden tot een vermindering van druk op de zorg met ruim 100.000 zorgvacatures. Extra vacatures die door de eveneens vergrijzende arbeidsmarkt anders nauwelijks in te vullen zouden zijn. Ook zijn er 130.000 minder mantelzorgers nodig.’

Huidige woningmarkt niet toegerust op vergrijzing
In 2040 telt Nederland 4,8 miljoen 65-plussers tegenover 3,1 miljoen nu. Van deze groep wonen in 2040 1,7 miljoen mensen alleen, waar dit er nu 900.000 zijn. De vraag naar zorg en mantelzorg neemt hierdoor sterk toe. De huidige woningmarkt en het zorgaanbod zijn niet toegerust op de aankomende demografische veranderingen. Jeroen Kemperman: ‘Wijziging van bestemmingsplannen en woningbouw hebben lange doorlooptijden, daarom is het van belang om niet te wachten met bouwen van levensloopbestendige woningen. Het lost niet de hele puzzel op, want het aantal ouderen verdubbelt bijna, terwijl de beroepsbevolking amper groeit. Het helpt wel.’

Langer veilig en comfortabel wonen in levensloopbestendige woningen
Daan Tettero van de vastgoedtak Syntrus Achmea: ‘Levensloopbestendige woningen zijn geschikt om in te blijven wonen, ook als levensomstandigheden veranderen door bijvoorbeeld ouderdom, een ziekte of een beperking. Hier kunnen we zorg bieden op locatie en mogelijkheden creëren voor sociale interactie. Het gaat bijvoorbeeld om appartementen, maar ook (gelijkvloerse) woningen in hofjes of in een daarop ingerichte wijk. Een deel van de ouderen wil zelf echt niet verhuizen, maar veel ouderen die dat wel willen, kunnen dat niet omdat er nu nauwelijks woonalternatieven zijn. Het is vaak een onmogelijke keuze: óf blijven wonen in de eengezinswoningen terwijl ze nog maar met zijn tweeën of alleen zijn óf het verpleeghuis. Dat moet veranderen. Het is belangrijk dat er meer keuze komt op de woningmarkt en we beter inspelen op de demografische ontwikkelingen. Meer passende woningen voor de oudere doelgroep stimuleert bovendien de doorstroming op de woningmarkt.’

Achmea roept op tot samenwerking 
Achmea ontwikkelt zelf nieuwe woonvormen met slimme aanpassingen in huis. In april dit jaar werd de Nieuwe Sint Jacob geopend, een groot levensloopbestendig woonconcept in Amsterdam. Afgelopen zomer werd een portefeuille van 32 woon-zorgcomplexen aangekocht. Syntrus Achmea is voornemens om – namens haar klanten ­– jaarlijks 1.500 tot 2.000 levensloopbestendige woningen te realiseren, in nauwe samenwerking met overheden, woningcorporaties en andere marktpartijen. Achmea roept ook andere partijen op om te investeren in de ontwikkeling van dit type vastgoed. Daarbij wordt de samenwerking opgezocht met gemeenten en zorgverleners, zodat bij de realisatie van levensloopbestendige woningen direct rekening kan worden gehouden met de bestemmingsplannen en zorg aan huis.