De stichting financierde de afgelopen 25 jaar met 8,5 miljoen euro circa 75 projecten in Nederland om preventie en onderzoek naar en over slachtoffers te professionaliseren. “We hebben de afgelopen kwart eeuw het aantal organisaties enorm zien groeien dat zich bezighoudt met een vorm van begeleiding”, blikt Gijs de Vries terug. De Vries, oud-directeur van het Rode Kruis, is momenteel voorzitter van SASS.

Op zoek naar een alternatief voor het woord ‘slachtoffer’
Desondanks stelt SASS dat er in de samenleving nog veel te weinig waardering is voor de mentale veerkracht van slachtoffers. De stichting probeert daarom een actieve rol te spelen in het veranderen van de connotatie die het woord ‘slachtoffer’ in het Nederlandse taal heeft. “We pleiten voor een soort ‘ontslachtofferen’. Het woord zou niet alleen op iets ernstigs of zieligs moeten duiden”, vindt SASS-voorzitter De Vries. “Want we komen voortdurend voorbeelden tegen van mensen die zich vanuit hun verdriet omhoog weten te hijsen − mensen die inspirerend zijn voor hun omgeving. Slachtoffers hebben vaak een enorme veerkracht, maar dat aspect wordt in de samenleving nog veel te weinig herkend.”

Vijfentwintig jaar geleden stond Willem van Duin, voorzitter van de Raad van Bestuur van Achmea, aan de wieg van SASS. Toen het fusiebedrijf Achmea net was ontstaan, keek de Raad van Bestuur nadrukkelijk naar manieren om de maatschappelijke rol van het bedrijf meer naar voren te laten komen. Het plan ontstond voor de oprichting van een stichting voor slachtoffers. Van Duin: “We hebben bepaald dat we ons zouden richten op onderzoek, voorlichting en preventie met als doel de positie van slachtoffers in de samenleving te verbeteren. ” Een kwart eeuw later zegt van Duin over SASS: “Wat ik zie is dat SASS mensen aan zich bindt die zich betrokken voelen bij het gedachtegoed van Achmea en bij de maatschappelijke opdracht die we als bedrijf ook hebben. Achmea organiseert solidariteit in risico-overdracht en doet daarnaast nog zoveel meer. Het heeft alles te maken met onze coöperatieve identiteit, met welbegrepen eigenbelang en een bijdrage leveren aan een goed functionerende samenleving.”

De expositie genaamd ‘de Tijd Vooruit’ toont belangrijke en bijzondere momenten in de geschiedenis van Achmea én van de samenleving. De maatschappelijke rol van Achmea wordt duidelijk als je kijkt naar grote gebeurtenissen uit het verleden, waarbij we vaak een belangrijke rol in de levens van onze klanten hebben gespeeld. De samenleving is continu in verandering en de wensen van onze klanten veranderen ook. Wij spelen daar sinds jaar en dag op in – met behoud van de uitgangspunten van toen. Vroeger verzekerden mensen zich alleen voor brand en overlijden want het bezit was beperkt. Tegenwoordig delen we steeds meer ons bezit. Zo gebruiken we vaker met meerdere huishoudens één auto. De deeleconomie vraagt om een andere manier van verzekeren. Zo verzekert Centraal Beheer bijvoorbeeld ook deel-auto’s.

Willem van Duin, voorzitter van de Raad van Bestuur van Achmea: “Achmea is in 1811 opgericht vanuit de gedachte van solidariteit en de overtuiging dat je door samen te werken, verder komt dan alleen. Dat principe is voor ons nog altijd richtinggevend. We koesteren ons coöperatieve erfgoed, niet vanuit een hang naar het verleden, maar omdat de uitgangspunten van toen nog altijd een leidraad vormen voor hoe we vandaag de dag tegen de wereld aankijken. Al meer dan tweehonderd jaar, staan we midden in de samenleving en werken we vandaag de dag met het hart van toen en de techniek van nu.”

,,Achmea heeft een rijk verleden vele prachtige archiefstukken,” aldus bedrijfshistoricus Wim Dral. De geschiedenis van Achmea gaat terug tot 1811, toen Ulbe Piers Draisma uit het Friese Achlum, samen met een klein aantal boeren en notabelen afspraken maakte om elkaar te helpen na brand, door hooibroei of bliksem. Wim Dral: “Originele aktes uit die tijd en zelfs een hooibroeimeter zijn te zien bij de expositie.”

Op 31 december liep de toen dertienjarige Aron een vriendje tegemoet die vuurwerk aan het afsteken was. “Hij plaatste de vuurpijl op de grond, maar ik had dat niet gezien. Bij het afschieten schoot de vuurpijl over de grond langzaam omhoog en ontplofte in mijn oog.” Vanaf jonge leeftijd heeft Aron een lui oog. De vuurpijl schoot in zijn enige goede oog: hij verloor meteen zijn zicht.

Die ene keer zonder vuurwerkbril

De eerste dokter die Aron hielp had totaal geen begrip. “Ik had volgens hem maar niet naar buiten moeten gaan.” Normaal gesproken droeg Aron elke jaarwisseling een vuurwerkbril. “Maar mijn broer en ik werden altijd uitgelachen. Ik heb mijn moeder dat jaar daarom gesmeekt of ik die ‘stomme’ bril alsjeblieft niet op hoefde te zetten. Ik schaamde me kapot en gaf toe aan groepsdruk.”

Dat zo’n vuurwerkbril niet de norm is, blijkt nog steeds. Zelfs in de jaren na zijn ongeluk is Aron geregeld uitgelachen door volwassenen, omdat hij een veiligheidsbril droeg. En ook vrienden zetten het niet op omdat het niet ‘cool’ is. Met alle mogelijke gevolgen van dien.

Vreselijk voor een puber

Inmiddels ziet Aron met behulp van een contactlens bijna 100 procent met zijn luie oog. Die begon een paar maanden na zijn ongeluk verbetering te tonen. “Een wonder volgens de doktoren.” En hoewel dit voor hem voelde als een overwinning, moest het zwaarste nog beginnen: de dagelijkse onzekerheid over zijn uiterlijk. “Mijn hersenen kunnen mijn blinde oog niet goed vertellen wat recht is. Daardoor wijkt mijn oog af naar buiten. Voor een puber is dat echt vreselijk. Ik had constant het idee dat mensen alleen maar naar mij keken omdat ze mijn oog zo raar vonden. Als een meisje naar mij keek dacht ik: 'Kijkt ze nou naar me omdat ze mij leuk vindt of omdat ze vindt dat ik een raar oog heb?' Dat soort gedachten gingen de hele dag door mijn hoofd.”

Nog steeds een kwelling

Ook jaren later na het ongeluk is Aron nog onzeker. “Ik herinner mij nog steeds alle nare opmerkingen en ik ben de hele dag bezig met dat oog. Waar ik loop, hoe ik iemand aankijk, welke plek ik uitkies om te zitten, of iets onveilig is…” Foto’s en video’s zijn al helemaal een verschrikking. “Ik haat het want ik kijk altijd direct naar mijn oog.”

Naast deze dagelijkse onzekerheid wordt Aron regelmatig geconfronteerd met andere belemmeringen. "Sommige interessante banen ambieer ik wel, maar zijn mij ontnomen door dat ene ongelukkige moment. En sporten als tennis en honkbal zijn voor mij helaas niet te doen.

”Elke jaarwisseling doodsbang

Inmiddels is Aron zes operaties verder. Drie daarvan waren cosmetisch. Volgend jaar moet hij weer onder het mes, omdat zijn blinde oog scheef blijft staan. Na zijn ongeluk van bijna 20 jaar geleden kan Aron niet meer genieten van Oud & Nieuw. “Elke jaarwisseling sta ik weer stil bij mijn ongeluk. Ik ben als de dood voor vuurwerk en blijf dan ook meestal de hele dag binnen. Als ik naar buiten ga, dan zorg ik dat ik een vuurwerkbril op heb.”

Toch laat de dertigjarige Aron zich niet ontmoedigen, en probeert hij van zijn negatieve ervaring iets positiefs te maken. Sinds drie jaar gaat hij als DJ One Eyed Jack door het leven. Een toepasselijke artiestennaam.

Foto: Richard Sinte Maartensdijk 

Wat bezielt je om in Kenia bomen te gaan planten?

“Voor mijn stage op de hoveniersopleiding zag ik in 2005 de verwoesting, erosie en uitputting van het land door ontbossing. Er hoeft maar iets mis te gaan en de mensen redden het niet.”

Hoe kan dat? Voelen de bewoners zelf geen urgentie om in te grijpen?

“Mensen worden blind voor hun eigen omgeving. Ze zitten er elke dag.”

Toch raar.

“Waarom? Net zo raar als men in Nederland nog steeds niet elektrisch rijdt, gas uit de bodem omhoog pompt, er veel meer zonnepanelen hadden moeten staan en we nog steeds op fossiele brandstof stoken. Overal ter wereld zijn mensen hetzelfde. Er moet een bepaald zetje worden gegeven om je aan te passen.”

Wat is je idee achter Africa Wood Grow?

“Ik wil zoveel mogelijk bos planten op kaal land, waarmee ik een einde kan maken aan de voedselhulp en kan zorgen voor welvaart. Tegelijkertijd zorg ik voor biodiversiteit en meer banen.”

Luk dat?

“We hebben nu drie farms met daaromheen 80 voetbalvelden nieuw bos. In november planten we weer 6.000 jonge bomen en hebben 20.000 zaailingen. Dat doen we met de hulp van lokale boeren rond de farms.”

Werkt het?

“Ja. Door het gesloten bladerdak slaan de regendruppels niet meer als meteorieten op de kale bodem en de lokale boeren kunnen zo hun voedsel produceren en hun levensonderhoud verbeteren. De boeren begrijpen het nut van de bomen.”

Uit welke opbrengsten betaal je de herbebossing?

“Na mijn stage in 2005 ben ik bij een aannemer gaan werken. Twee jaar lang heb ik alles wat ik verdiende in dit project gestoken. Dat doe ik nog steeds.”

Wat is je droom?

“Heel Afrika herbebossen.”

Maar…

“We zijn nu een speldenknopje op de wereldkaart. Er is veel en veel meer nodig. Wereldwijd moeten er miljarden hectares bos worden geplant. We leven in onbalans met elkaar.”

En in Nederland?

“Ik zie hier langzaamaan het bewustzijn groeien dat we regenwater moeten opvangen met groen. Meer bomen planten. Ook in de steden. Daarmee gaat het water bij stortbuien in de grond zakken in plaats van in het riool.”

Merken onze bomen eigenlijk iets van de klimaatveranderingen?

“Heel veel bomen kunnen de veranderingen in ons klimaat niet volgen. Ze hebben droogte- en waterstress door plensbuien en piekwarmten. Dat maakt bomen zwak. Een boom met stress groeit nauwelijks.”

Als jij het voor het zeggen zou hebben, waarmee moeten we in Nederland per direct stoppen?

“Verstening van de achtertuinen. Dat kan echt niet meer.”

“’Doe je dat vrijwillig? Helemaal voor niks? Dat is toch werk van een betaalde kracht. Je steelt een baan van een ander,’ hoor ik weleens als commentaar. Daar laat ik mij niet door tegenhouden.”

“Ooit ben ik tot leven gewekt om niet alleen voor mijzelf te leven, maar ook iets voor een ander te betekenen. Naastenliefde vind ik heel belangrijk. Wat ik uitdraag, doe ik ook.”

“’Demente mensen kunnen niks meer in zich opnemen,’ zeggen ze. Echt wel. Ze weten drommels goed wat hen smaakt en wat ze niet lekker vinden. Hun gezicht spreekt boekdelen. Soms hoor je ook welgemeend gatver.”

“De meeste mensen voor wie ik kook zijn behoorlijk ver heen. Zwaar dement. Ze kunnen nauwelijks een complete zin meer uitspreken. Het is gebrabbel.”

“Sommigen herkennen me. Dat merk ik, omdat ze mij vroeger aankeken met een blik in hun ogen van: Wat doe jij hier? Dat is weg. Ik mag zelfs een bewoonster helpen met eten. Bij anderen, weigert ze dat. Ik heb het idee dat ze verliefd is. Ze wil de hele tijd kusjes geven. Voor de families is het wel naar om te zien wat zo’n ziekte teweegbrengt.”

“Een van de bewoners is nog vrij jong. Iedere veertien dagen zie ik hem sterk achteruitgaan. Hij loopt niet meer en ook zijn spraak is weg.” “In de zorg zijn schrikbarend weinig verzorgenden. Één op de zes bewoners. Vooral bij het eten zie je de problemen. In dat half uurtje is de werkdruk gigantisch. Bewoners worden als vogeltjes gevoerd: ‘Nu jij je mond openen, nu jij je mond…”“Waar hebben die mensen het aan verdiend om hun oude dag zo te slijten? Gelukkig heb ik geen demente moeder.”

“Iedereen heeft recht op een zo persoonlijk mogelijke zorg.”

“Ik zeg niks over de medewerkers. Die zijn heel betrokken en goed. Die willen hun werk niet afraffelen. Het is hun roeping en passie om te helpen, maar ze kunnen niet anders.”

“De breedste schouders moeten de zwaarste lasten dragen.”

“Mijn vader is inmiddels gestorven. Mijn moeder leeft nog. Ze hadden een horecabedrijf. Vader moest op een gegeven moment stoppen. Afgekeurd. Ik vond het best een heftige jeugd. Er ging zoveel tijd van mijn ouders naar het bedrijf.”

“Wat mij tegenstond was dat de zaken niet altijd geweldig liepen, dat had zijn weerklank op het gezinsleven. Het bedrijf ging altijd voor. Daarmee word je als kind tekortgedaan. Wanneer je een keer weg wilde met z’n allen, dan kon dat steevast niet vanwege een feestje of een bruiloft.”

“Ik was vroeg zelfstandig. Kon op mijn tiende eigenlijk al mijn eigen boontjes doppen.”

“Steeds vaker bekruipt mij het gevoel, is iedereen om mij heen zichzelf nog wel? Spelen we met z’n allen niet voortdurend mooi weer? Wees gewoon jezelf. Collega’s vragen op maandag steevast: ‘Heb je nog iets leuks gedaan dit weekend? Waarom altijd iets leuks? Ik heb lekker niks gedaan en op de bank gezeten Het hoeft niet altijd geweldig te zijn.” 

“Haha. Dank je. Gaat lukken. In 2012 hebben we al een keer de Amsterdam Dakar-Challenge gereden. Ruim zevenduizend kilometer naar Gambia in een barrel van 500 euro. Die veilden we daar voor het achtvoudige bedrag voor een goed doel.”

“Ik ben christelijk opgevoed. Het feit dat je op de wereld mag zijn, is mooi, maar het betekent ook dat je om je heen kijkt of je wat voor een ander kan betekenen.”

“Mijn vader was al heel actief in Transkei, Zuid-Afrika en bouwde daar doktersklinieken. Mijn moeder zat in de gehandicaptenzorg. Ik kom eigenlijk uit een echt old school-nest. Als we met mijn twee broertjes de boel konden verkloten deden we dat met liefde.”

“Ik ben financial recruiter bij Achmea. Mijn hele carrière heb ik eigenlijk al in de mensenhandel gezeten.”

“Sinds mijn kindertijd volg ik de Dakar-rally. Totdat iemand mij maatje Frederik mij wees op de Amsterdam-Dakar Challenge. Ik zei tegen mijn beste vriend: ‘Gast, dit gaan we doen.’ Het is de ideale mix van avontuur, vriendschap en iets goed doen.”

“Ordinair bietsen, fundraisen en dan keihard cashen en overmaken naar een goed doel is ook leuk. In 2012 haalden we 5.555,55 euro op.”

“Je zit verrot lang in de auto tijdens de Amsterdam-Dakar Challenge: 7.500 kilometer. Gelukkig kunnen wij heel lang naast elkaar zitten zonder ingewikkelde gesprekken. Het is gewoon goed.”

“Normaal gesproken heb ik een grote bek, maak ik veel geluid. Maar in die landen was ik anders. In Mauritanië reden we met militaire begeleiding, je bent in een andere cultuur en ik was afhankelijk.”

“’Been there, done that,’ was onze eerste reactie toen we in 2012 terugkwamen van de reis. Totdat we met een paar andere mensen uit die tijd bij elkaar gingen zitten en dachten: ‘Dit gaan we weer doen.’”

“Nu rijden we met onze Twingo, als onderdeel van de Amsterdam-Dakar Challenge, samen met 24 andere challengers op tot de Marokkaanse plaats TanTan in de westelijke Sahara. Zij rijden door, wij weer terug.”

“Een dochtertje van een vriend kreeg kanker. Haar arm is inmiddels geamputeerd. Echt heel heftig. Zo kwamen we op de nazorg voor kankerpatiënten en een stichting die daarin steun verleent: Intermezzo. Inmiddels hebben we al 4.500 euro bij elkaar verzameld.”

“Toen we op Marktplaats tegen de verkoper van een 27 mc bakkie vertelde dat het voor een goed doel is, was de reactie: ‘Geef ook nog even jullie bankrekening, dan storten we 50 euro. Mensen helpen graag.”

“Het eerlijke verhaal is dat we dit gaan doen voor het avontuur. Mooi toch dat we zo ook bij kunnen dragen?”

Tischa Neve (47) is kinderpsycholoog, gedragstherapeut en opvoedkundige. In het weekend vormt haar eigen gezin (met pleegkind) de crisisopvang voor kinderen die uit huis zijn geplaatst. “De meeste ouders hebben moeite om alle ballen in de lucht te houden.”

“Dreigen, straffen en sancties bij kinderen. Ik geloof er niet in. We gaan er in elk geval geen betere of fijnere wereld van krijgen.”

“Ik heb het liever over het grootbrengen van kinderen, opvoeden klinkt alsof je er van alles instopt. Je wilt ze meegeven wat wel en wat niet werkt. Zo leren ze met hun emoties omgaan en zich in anderen te verplaatsen.”

“Alle ouders kunnen opvoeden, maar in de hectiek van het leven raken ze het soms kwijt.”

“Ik zie zoveel vaders en moeders die door hun eigen problemen hun kinderen niet het leven kunnen geven wat ze verdienen. Ze zijn niet meer in staat zichzelf opzij te zetten. Zelfs pleeggezinnen lopen vast.”

“Vroeger werden problemen in gezinnen veel vaker opgelost in de naaste omgeving. Mijn moeder had ook pleegkinderen in huis.”

“De meeste ouders hebben moeite om alle ballen in de lucht te houden. Dit komt omdat ze de zorg voor kinderen met hun werk moeten combineren. Voorgaande generaties hadden dit niet. Mijn moeder was thuis. Ze ving alles op.”

“Ouders strugglen met te weinig rust. Het elastiek is te strak gespannen. Daardoor hebben ze minder geduld voor hun kinderen. Zodra die tegenwerken, dwars zijn of boos, knapt het elastiek snel.”

“Wanneer het niet goed loopt tussen ouders en kinderen, is dat te wijten aan te weinig contact en verbinding. Je kan het vergelijken met een relatie die niet lekker loopt, dan probeer je elkaar ook vaker te zien, eerder naar bed te gaan en meer te knuffelen”

“Zeker met pubers is contact de basis. Maar veel ouders zijn te veel met zichzelf bezig in plaats van met elkaar. Zo kan ik niet vaak genoeg benadrukken hoe belangrijk het is om met het gezin aan tafel te zitten en echt interesse te tonen voor elkaar.”

“Het is een teken van de tijd; we zijn minder met elkaar bezig en meer met onszelf.”

“Een opvoedbewijs voor vaders en moeders zou zijn doel voorbijschieten. Elke ouder kan in de basis ‘heel goed’ opvoeden.”

“Je faalt niet als je vragen stelt over de opvoeding van je kinderen. Dat moeten we normaler gaan vinden.”

“Wanneer het misgaat met een puber, zijn kind en ouders uit elkaar gegroeid. Er is geen contact en verbinding meer. Probeer dan niet vanuit een machtspositie orde op zaken te stellen. Verdiep je in het leven van pubers en neem ze serieus.”

“In gebroken gezinnen is het nog lastiger om goed met elkaar in contact te blijven. Nog erger wordt het met gescheiden ouders die elkaar zwart maken. Begrijp ik niks van. Je hebt simpelweg het recht niet omdat te doen. Samen heb je gekozen voor je kinderen en jouw kind kan er niks aan doen dat jullie zijn gescheiden.”

“Nieuwe relaties, samengestelde gezinnen… Dat is de overtreffende trap voor de lastige weg. De kinderen kiezen elkaar niet uit en ook de relatie niet. Daarom is het essentieel naar de kinderen te blijven luisteren en ze serieus te nemen.”

“Als ouders beslis je niet, je bepaalt de kaders en kijkt naar elkaars behoeften zonder iets van hogerhand op te leggen.”

“Kijk net als je puber naar ‘Goede Tijden Slechte Tijden.’ Daarin komt van alles aanbod waarover je met ze kan praten: homo’s, trio’s, scheiden, depressies…”

“Ik weet nog goed dat ons pleegkind bij ons kwam. Ze was toen 16 jaar en had een vriendje. Aan mijn man Koen en mij vroeg ze hoe vaak ze haar vriendje mocht zien. Ik zei: ‘Jullie zijn 16 en 18, zitten allebei op school, jullie kunnen goed nadenken, wat lijkt jullie zelf een goed idee?’ Voor het eerst had ons pleegkind het gevoel dat er iemand naar haar luisterde.”

“Iemand is iemand door de ander. Anderen zien mij en daardoor ervaar ik een gevoel van gezien worden en er bij zijn. Dat is de betekenis van Ubuntu die ik in Zuid-Afrika heb leren kennen. Ubuntu is een veelomvattende Zulu-term voor solidariteit."

"Vlak na de val van het Apartheidsregime gaf ik les aan donkere vrouwen. Nergens ter wereld ervoer ik zoveel gastvrijheid en saamhorigheid als daar. Wanneer er iets emotioneels gebeurde, en dat was nogal eens, begonnen de vrouwen spontaan te zingen. Vierstemmig, vol levenskracht en hoop. Dan schoot ik vol. Het was hun manier om vreugde en verdriet te uiten. In Zuid-Afrika heb ik een heel andere vorm van eenheid en emotie gevoeld, dan ik in Nederland gewend was."

"Hier in ons land, hebben we eerder de neiging om dingen die ons overkomen voor ons te houden en de emoties naar binnen te slikken. Dan krijg je veel sneller het gevoel dat je er alleen voor staat. Maar in Zuid-Afrika, zag ik de mensen met elkaar delen. Community sense. Dat missen wij, de drang en de lef om samen de diepgang van emoties en het leven te vieren."

"Samen zingen verbindt mensen. Ik heb weleens samenzang gedaan aan het begin van conferenties. Spannend maar het lukte! Stonden managers in pak, onder begeleiding van een professionele zanger, elkaar toe te zingen met Afrikaanse begroetingsliederen. Zo ontzettend gaaf. Wat voor een sfeer er dan ontstaat; plezier, openheid, saamhorigheid…"

"Ubuntu gebruiken we vaker in de leerprocessen van de academie. Op een speelse manier brengen we mensen samen om elkaar al lerende, beter te leren kennen en waarderen. Achmea heeft natuurlijk een rijke schakering aan bedrijfsonderdelen en merken, waarin niet iedereen elkaar zomaar voldoende kent en opzoekt. Daarom is het goed om de mens achter de medewerker te ontdekken."

"Wanneer je een doel hebt, voel je meer eenheid."

"Ik kom uit Delfzijl, een bakkersgezin met 9 kinderen. Mijn vader was heel ondernemend en startte in zijn leven een groot bedrijf en winkels. Daar was ik graag. Met name in de zomervakanties. Vanaf mijn zestiende mocht ik zelfstandig een van de winkels runnen. Fantastisch."

"Op onze streng gereformeerde school zag ik hoe onderwijs niet moest. Sturen op beloning en straf. Kinderen werden soms voor de groep vernederd. Dat is een van de slechtste dingen die je als leraar kunt doen. Dan beschadig je iemand en krijg je duikgedrag. Durf je je nek niet meer uit te steken. Ook in organisaties zie je helaas soms angstcultuur."

"Ik zie de rol van een leraar als facilitator van de ontwikkeling van de leerling door hem het randje van zijn kunnen te laten opzoeken."

"Mensen vinden mij vaak nogal direct. Dat klopt wel. Ik uit me snel en ben niet iemand, die een blad voor de mond neemt. Maar ik zorg er altijd voor, dat niemand zich ooit buitengesloten voelt."

"Solidariteit kun je heel dicht bij huis beginnen. Als iedereen op de wereld het met één persoon goedmaakt, waarmee hij of zij niet on speaking terms is, dan zouden we wel eens een heel andere wereld kunnen hebben."

"Verander de wereld, begin bij jezelf."

"Ik wil me inzetten voor de dialoog. Mensen stellen elkaar geen of weinig vragen, of nemen niet de tijd of moeite naar een ander te luisteren. Daar zou ik graag mijn steentje aan bijdragen dat dit verbetert en het goede gesprek de gewoonste zaak van de wereld maken. Beetje zoals de oude Grieken zeg maar."

"'De Nederlandse identiteit bestaat niet. Nederland is te veelzijdig om in één cliché te vatten,' zei koningin Máxima toen ze nog prinses was. Daar ben ik het roerend mee eens. Het wordt tijd om meer aandacht te krijgen voor onze roots, waarin we eeuwenlang open stonden voor immigratie. Achmea heeft altijd de kracht van diversiteit in haar motto gehad. Dat geldt voor bedrijfscultuur maar dan natuurlijk ook voor mensen."

“Bore outs. Dat zijn werknemers die hun tijd wel uitzitten. Daar snap ik niks van. Een baan is allang niet meer voor je hele leven. Ik ben 55 jaar, maar ik heb altijd aan mijn employability gewerkt en denk als een ondernemer: Hoe verhoog je voortdurend je marktwaarde en inzetbaarheid?”

“Als een medewerker wordt ziek gemeld, mogen wij niet weten wat hem mankeert. Volkomen terecht. Al heeft-ie last van een kromme teen. Gaat ons niks aan. Onbewust zou je namelijk toch in de verleiding komen om iets te doen met die informatie.”

“Nederland is nog ‘net zo ziek’ als Ruud Lubbers 24 jaar geleden constateerde. Er zaten toen 879.000 mensen in de WAO. In 2014 telde ons land 804.000 arbeidsongeschikten.”

“Sommige mensen zitten 10 tot 15 jaar thuis en hebben nog nooit contact gehad met het UWV. De uitkeringsinstantie zou veel meer werk moeten maken van de herbeoordeling van arbeidsongeschikten. Maar ze hebben te grote achterstanden en per jaar komen er slechts 17 extra bedrijfsartsen bij. Dat is een druppel op de gloeiende plaat.”

“In België ligt het arbeidsverzuim veel lager dan in Nederland. Daar word je - als je ziek bent - ook niet twee jaar lang doorbetaald op kosten van de werkgever.”

“De middenklasse in Nederland wordt de komende jaren hard geraakt door de automatisering. In onze sector gaat dat extra snel. Het antwoord op de automatiseringsgolf is specialisatie. Je moet een specialist worden binnen je eigen vakgebied. Dat kan ook nog als je 50-plus bent.”

“Onder de bevolking is de gemiddelde arbeidsparticipatie 65 procent. Maar bij laagopgeleiden en niet-westerse allochtonen slechts 55 procent. Grote groepen kunnen niet meekomen in onze samenleving en blijven ‘hangen’ in een uitkering.”

“Het gebrek aan participatie aan de arbeidsmarkt zal er toe leiden dat deze groepen bij elkaar blijven klitten in volle wijken. Veilig in hun eigen omgeving en samen met hun ‘lotgenoten’.”

“In de jaren ’60 woonde ik met mijn ouders in de Haagse Schilderswijk en Morgenstond. Destijds vormden deze stadsdelen een ideale mix tussen geschoolde arbeiders, middenklasse en ambtenaren. Iedereen was welkom. Families hielpen elkaar en de mensen voelden een sterke gemeenschappelijke binding. Die gemeenschapszin is volledig verdwenen Sterker nog; na tien uur ’s avonds kun je daar maar beter niet met een laptoptas over straat gaan.”

“De huidige bewoners in de wijk zijn decennialang aan hun lot overgelaten en voelen zich buitengesloten. Logisch dat deze bewoners zich niet solidair voelen met Nederland.”

“De ontwikkeling binnen deze buurten vertoont verwantschap met de verzuiling uit de jaren ‘20, ‘30 en ‘50 van de vorige eeuw. Toen waren het de katholieken, protestanten en socialisten die de samenleving in hokjes opdeelden. Nu zijn het veelal gelovige moslims, van soennitische en sjiitische komaf, en een laatste plukje ongelovige autochtonen.”

“’Iedereen is gelijk maar sommigen iets meer,’ schreef George Orwell in het boek Animal Farm. Dit is, naar ik vrees, de moeilijke waarheid over onze samenleving. Die is namelijk niet zo solidair. Neem het plan om vluchtelingen op te vangen. De algemene houding is: lang leve de vluchteling maar niet bij mij a.u.b.”

“Aan geïnstitutionaliseerd vrijwilligerswerk doe ik niet. De organisatiestructuren vind ik niet helder. Kijk voor de grap eens naar luxe kantoorpanden van internationale organisaties. Of check de salarissen van directies van vrijwilligersorganisaties. 200.000 euro jaarsalaris is zo verdiend in de top. Dit betekent overigens niet, dat ik geen vrijwilligerswerk doe. Ik bied mantelzorg aan familieleden.”