Nu werken aan oplossingen
Er moet een oplossing worden gevonden voor de groeiende vraag naar passende woningen voor ouderen. Mede gezien het groeiend te kort aan zorgpersoneel en mantelzorgers. Levensloopbestendig bouwen kan uitkomst bieden, zo blijkt uit eerdere analyses van Achmea. Jeroen Kemperman, van zorgverzekeraar Zilveren Kruis (onderdeel van Achmea): ‘De Nederlandse bevolking vergrijst in rap tempo. We hebben richting 2040 onvoldoende woningen waar mensen de juiste zorg kunnen krijgen en tot op hoge leeftijd zelfstandig kunnen wonen. Ook is er een groeiend te kort aan zorgpersoneel en mantelzorgers. Dat betekent dat we met z’n allen nu moeten nadenken over oplossingen. Het ontwikkelen van bouwplannen heeft lange doorlooptijden.’ 

Levensloopbestendig wonen nog niet breed bekend  
Meer dan de helft van de Nederlanders (54%) weet niet wat levensloopbestendig wonen precies is of wat de voordelen ervan zijn. Jeroen Kemperman: ‘Opvallend is dat er grote verschillen zijn tussen de randstad en de provincie. Zo is in Zeeland 62% van de respondenten bekend met levensloopbestendig wonen, terwijl dat in Noord-Holland slechts 32% is. Dit komt mogelijk omdat levensloopbestendig wonen in de provincie al wat langer aan de orde is.’ Twee derde van de Nederlanders geeft aan dat zij verwachten niet te hoeven verhuizen als zij ouder zijn. Een derde geeft aan dat zij hun huidige woning later willen aanpassen zodat zij hierin kunnen blijven wonen. Daan Tettero van vastgoedbelegger Syntrus Achmea: ‘Het is belangrijk dat mensen zich bewust worden van de aanstaande veranderingen en de keuzes die zij zelf kunnen maken om op een prettige manier te kunnen wonen op oudere leeftijd. Veel mensen gaan pas nadenken over verhuizen als hun zorgbehoefte toeneemt.’ 

Gelijkvloers wonen, dichtbij voorzieningen 
Als het gaat om wonen op hogere leeftijd, dan vinden de respondenten het belangrijk om in de buurt van voorzieningen te wonen, gelijkvloers en het liefst in de woonplaats waar zij al woonden. Daan Tettero: ‘Opvallend is dat een grote meerderheid (in alle gevallen meer dan 50%) ervan uitgaat dat als zij ouder zijn ook aan deze voorwaarden kan worden voldaan. Terwijl als we kijken naar de krapte op de woningmarkt en de toenemende behoefte aan zorg, is het maar de vraag of dat kan. Het is daarom belangrijk dat mensen op tijd beginnen na te denken over hun woonsituatie. Dan is er voldoende gelegenheid om een passende woning te zoeken.’  

Campagne om bewustwording te creëren 
De merken Zilveren Kruis en Syntrus Achmea ontwikkelen gezamenlijk nieuwe woonvormen met slimme aanpassingen in huis. De planning is om komende jaren 1.500 tot 2.000 levensloopbestendige woningen per jaar te realiseren. Achmea roept ook andere partijen op om te investeren in de ontwikkeling van dit type vastgoed. Daarbij wordt de samenwerking opgezocht met gemeenten en zorgverleners, zodat bij de realisatie van levensloopbestendige woningen direct rekening kan worden gehouden met de bestemmingsplannen en zorg aan huis. Op 1 november start Achmea de campagne “Gelukkig oud worden volgens Achmea”. Het doel van de campagne is om bewustzijn te creëren over het belang van geschikte woonruimte op latere leeftijd. Ook hoopt Achmea mensen aan te zetten om tijdig over een passende oplossing na te denken. 

Richting 2040 zijn er 450.000 extra levensloopbestendige woningen nodig. Dat blijkt uit berekeningen van Syntrus Achmea en zorgverzekeraar Zilveren Kruis met onderzoeksbureau ABF. Het bouwen van deze woningen zorgt voor meer passend aanbod voor het groeiende aantal (alleenwonende) ouderen en kan ook voor een deel het oplopend tekort aan personeel in de zorg en mantelzorgers opvangen.

Levensloopbestendig wonen scheelt in uren benodigde zorg
Jeroen Kemperman, senior manager strategie van Zilveren Kruis, onderdeel van Achmea: ‘Om de oplopende druk op de zorg te ontlasten, helpt het als mensen langer veilig thuis kunnen blijven wonen. Tegelijkertijd is het van belang dat er daardoor geen extra druk bij mantelzorgers terechtkomt. Om dat te bereiken, zijn er ander type woningen nodig. Levensloopbestendige woningen zijn zo opgezet dat de kans op ongelukken kleiner is en daarnaast is ook meer sociaal contact mogelijk. Extra zorg is binnen handbereik met alarmering en monitoring thuis. Het scheelt substantieel in uren zorg en mantelzorg wanneer iemand met een redelijke tot flinke zorgvraag levensloopbestendig woont en de zorg wordt gebundeld op locatie. Onze experts schatten dat er in een levensloopbestendige woning gemiddeld 8 uur per week nodig is van een zorgverlener en 7 uur van een mantelzorger bij een lichte zorgvraag. Bij een zwaardere zorgvraag zal er per week 16 uur van zorgverleners nodig zijn en 7 uur van mantelzorgers. In zowel een verzorgingstehuis als in een gewone woning zijn bij die zwaardere zorgvraag naar schatting 24 uren zorg nodig. Doorrekening van de cijfers richting 2040 laat zien dat het bouwen van 450.000 geschikte woningen kan leiden tot een vermindering van druk op de zorg met ruim 100.000 zorgvacatures. Extra vacatures die door de eveneens vergrijzende arbeidsmarkt anders nauwelijks in te vullen zouden zijn. Ook zijn er 130.000 minder mantelzorgers nodig.’

Huidige woningmarkt niet toegerust op vergrijzing
In 2040 telt Nederland 4,8 miljoen 65-plussers tegenover 3,1 miljoen nu. Van deze groep wonen in 2040 1,7 miljoen mensen alleen, waar dit er nu 900.000 zijn. De vraag naar zorg en mantelzorg neemt hierdoor sterk toe. De huidige woningmarkt en het zorgaanbod zijn niet toegerust op de aankomende demografische veranderingen. Jeroen Kemperman: ‘Wijziging van bestemmingsplannen en woningbouw hebben lange doorlooptijden, daarom is het van belang om niet te wachten met bouwen van levensloopbestendige woningen. Het lost niet de hele puzzel op, want het aantal ouderen verdubbelt bijna, terwijl de beroepsbevolking amper groeit. Het helpt wel.’

Langer veilig en comfortabel wonen in levensloopbestendige woningen
Daan Tettero van de vastgoedtak Syntrus Achmea: ‘Levensloopbestendige woningen zijn geschikt om in te blijven wonen, ook als levensomstandigheden veranderen door bijvoorbeeld ouderdom, een ziekte of een beperking. Hier kunnen we zorg bieden op locatie en mogelijkheden creëren voor sociale interactie. Het gaat bijvoorbeeld om appartementen, maar ook (gelijkvloerse) woningen in hofjes of in een daarop ingerichte wijk. Een deel van de ouderen wil zelf echt niet verhuizen, maar veel ouderen die dat wel willen, kunnen dat niet omdat er nu nauwelijks woonalternatieven zijn. Het is vaak een onmogelijke keuze: óf blijven wonen in de eengezinswoningen terwijl ze nog maar met zijn tweeën of alleen zijn óf het verpleeghuis. Dat moet veranderen. Het is belangrijk dat er meer keuze komt op de woningmarkt en we beter inspelen op de demografische ontwikkelingen. Meer passende woningen voor de oudere doelgroep stimuleert bovendien de doorstroming op de woningmarkt.’

Achmea roept op tot samenwerking 
Achmea ontwikkelt zelf nieuwe woonvormen met slimme aanpassingen in huis. In april dit jaar werd de Nieuwe Sint Jacob geopend, een groot levensloopbestendig woonconcept in Amsterdam. Afgelopen zomer werd een portefeuille van 32 woon-zorgcomplexen aangekocht. Syntrus Achmea is voornemens om – namens haar klanten ­– jaarlijks 1.500 tot 2.000 levensloopbestendige woningen te realiseren, in nauwe samenwerking met overheden, woningcorporaties en andere marktpartijen. Achmea roept ook andere partijen op om te investeren in de ontwikkeling van dit type vastgoed. Daarbij wordt de samenwerking opgezocht met gemeenten en zorgverleners, zodat bij de realisatie van levensloopbestendige woningen direct rekening kan worden gehouden met de bestemmingsplannen en zorg aan huis.