Achmea gaat met Ecodorp Boekel (Noord-Brabant) samenwerken op het gebied van duurzaam en klimaatadaptief wonen. Hieronder valt onder andere het verzekeren van duurzame woningen waarbij de nieuwste innovatieve bouwmaterialen zijn gebruikt. Andere mogelijkheden binnen de samenwerking, bijvoorbeeld op het gebied van gezond leven, worden de komende periode verder verkend. De samenwerking, die onlangs officieel is bekrachtigd, past in het streven van Achmea om de verzekerbaarheid van duurzame ontwikkelingen te testen en nieuwe, duurzame diensten en producten te ontwikkelen.

Bijdragen aan een duurzame en veilige woon- en leefomgeving
Als verzekeraar met een sterke coöperatieve identiteit wil Achmea, samen met partners, bijdragen aan een gezonde, veilige en toekomstbestendige samenleving. Onderdeel daarvan is het vergroten van het bewustzijn rond klimaatverandering. Ecodorp Boekel is hiervan een mooi voorbeeld. Michiel Delfos, Schadedirecteur bij Achmea: “Wij kunnen leren van elkaars expertises. Wij willen in deze samenwerking kansen en mogelijkheden ontdekken voor nieuwe producten en diensten, die de klimaatweerbaarheid vergroten en bijdragen aan de energietransitie. En tegelijkertijd willen we kennis en ervaring opdoen van het verzekeren van nieuwe risico’s die het gebruik van de innovatieve materialen met zich meebrengt.“

Achmea is het coöperatieve moederbedrijf van sterke merken zoals Centraal Beheer, Interpolis en Zilveren Kruis. Het bedrijf biedt naast verzekeringen steeds meer diensten aan waarmee klanten worden geholpen om enerzijds klimaatgerelateerde schade te verminderen en anderzijds hun CO2-voetafdruk te verkleinen. Om zo bij te dragen aan een duurzame en veilige woon- en leefomgeving. Voorbeelden daarvan zijn de groene daken van Interpolis voor particuliere klanten , de zonnepanelen- en isolatieservice van Centraal Beheer en BlueLabel waarmee gemeenten en woningcorporaties beter kunnen inspelen op toenemende wateroverlast en hittestress in steden.

In Ecodorp Boekel is Centraal Beheer als verzekeringspartner in een vroeg stadium betrokken bij de ontwikkelfase van het project. Samen hebben zij oplossingen bedacht om het vastgoed van Ecodorp Boekel duurzaam te verzekeren.

Ecodorp Boekel
Ecodorp Boekel is een coöperatie waarvan elke bewoner lid is. Het is een 1,2 hectare groot terrein waar 30 klimaatadaptieve en klimaatpositieve huurwoningen gebouwd worden. De woningen worden gebouwd in drie cirkels van tien duurzame woningen waarvan 6 mantelzorgwoningen. De eerste woningen zijn opgeleverd. Verder komen er een buurthuis, kennis- en educatiecentrum, werkplaats en kantoren, met mogelijkheden voor eigen voedselvoorziening, eigen energievoorziening, ecologische waterzuivering en duurzame ondernemingen. Er wordt gebruik gemaakt van de nieuwste innovatieve bouwmaterialen. Het project wordt ondersteund door de Provincie Noord-Brabant en de Europese Unie. www.ecodorpboekel.nl

ACR&P is verantwoordelijk voor het relatiebeheer met de bijna 500 toprelaties van Achmea, met name grote ondernemingen in Nederland. Sinds het begin van dit jaar is de nieuwe strategie van Achmea van start gegaan: De Kracht van Samen. Achmea wil bijdragen aan een gezonde, veilige, toekomstbestendige maatschappij. “We beseffen dat we deze grote ambitie niet alleen kunnen realiseren”, vertelt Timo. Achmea werkt daarom veel samen met andere bedrijven. “Het is nodig om bruggen te bouwen en bij ACR hebben we de contacten met (potentiele) strategische partners, in dit geval met Royal Haskoning DHV en met potentiële klanten in de zorgsector.“

“Je ziet dat de strategie van Achmea, De Kracht van Samen, enthousiasmerend en inspirerend werkt. Veel collega’s vinden het ontzettend gaaf om samen te werken aan maatschappelijke vraagstukken die er écht toe doen”, vertelt Timo. Voor Achmea gaat verduurzaming van zorgvastgoed, gebouwen waarin zorg geleverd wordt, verder dan zonnepanelen en groene daken plaatsen. “We hebben het over het inschatten van de zorgvraag van de toekomst, of anders gezegd de energietransitie combineren met de zorgtransitie. Met oogkleppen op verduurzamen van het bestaande zorgvastgoed gaat voorbij aan de veranderende vraag naar zorg.” Een samenwerking tussen Achmea en Royal Haskoning DHV is dan ook niet meer dan logisch. “Zij leren van ons over de wereld van zorg en wij leren van hen over de wereld van de energietransitie en verduurzaming. En dat is precies de combinatie die nodig is om van waarde te kunnen zijn bij dit soort grote maatschappelijk vraagstukken."

Integrale routekaarten

Organisaties in de zorg maakten eerder een ‘Green Deal’, daarin staat afgesproken hoe de organisaties richting 2030 en richting 2050 hun verduurzaming gaan realiseren. Als onderdeel van de deal worden door zorginstellingen routekaarten gemaakt. “De routekaarten verrijken met zorgintelligentie is misschien wel de meest waardevolle bijdrage die we leveren.” Deze zogeheten integrale routekaarten moeten voorkomen dat het verkeerde vastgoed wordt verduurzaamd. “Vastgoed is iets wat je voor tientallen jaren bouwt. Daarom is het belangrijk om met verschillende factoren rekening te houden, het meest realistische scenario vast te stellen en daar dan zo flexibel mogelijk aan gaan bouwen.” Data die zorgverzekeraars hebben, kunnen hierbij helpen. Helaas liggen die data niet in handige informatiepakketjes op de plank. Timo vertelt met trots over de flinke klus. “Samen met twee grote zorgrelaties van Achmea, Espria en Viva! zijn we de uitdaging aangegaan."

Van alle CO2-uitstoot in de zorg is ongeveer 38% afkomstig uit het vastgoed en van de uitstoot van de gehele bebouwde omgeving in Nederland, is zo’n 10% afkomstig uit zorgvastgoed. Het kost tussen de 12 en 18 miljard euro om aan de klimaatdoelstelling van 95% minder CO2-emissie in 2050 te voldoen. “Bij je eigen huis verdien je een investering zoals zonnepanelen binnen een aantal jaar terug. Voor grote investeringen in gebouwen voor de zorg blijkt dat ruim 85% zich niet op die manier laat terugverdienen.” Verder zorgt effectief gebruik van zorgvastgoed, waar verduurzaming onderdeel van is, voor goede, doelmatige zorg tegen een betaalbare prijs. “Daarom draagt Achmea de komende jaren actief bij aan de verduurzaming van het zorgvastgoed,” vertelt Timo. “En dat doen we onder andere door te kijken naar de zorgvraag van de toekomst.”

Zorgvraag van de toekomst

“De belangrijkste uitdaging bij het bedenken wat het vastgoed van de toekomst gaat zijn, is de zorgvraag van de toekomst vangen in scenario’s”, vervolgt Timo. Met bijvoorbeeld demografische ontwikkelingen moet rekening gehouden worden. “Zo zien we dat er een grote vergrijzingsgolf afkomt op de ouderenzorg. Hierdoor zullen tienduizenden extra, bedden nodig zijn in de verpleging en de verzorging.” Daarnaast hebben ook medische ontwikkelingen invloed op het benodigde vastgoed. “Er zal een verschuiving plaatsvinden van fysieke klachten naar psycho-geriatrische klachten zoals Alzheimer. Maar als goede behandelingen, zoals de Alzheimer-pil, op de markt komen, dan kan dat de ouderenzorgvraag drastisch veranderen. Al deze complexe vraagstukken moeten worden meegewogen want er wordt voor decennia geïnvesteerd in nieuwe stenen en beton.”

De impact van technologische ontwikkelingen op de zorgvraag is vandaag de dag al zichtbaar. “Door Corona zie je dat er steeds meer gebruik gemaakt wordt van beeldbellen. En ook toepassingen zoals slimme deurbellen en valsensoren, bieden mogelijkheden voor mensen om langer thuis te kunnen wonen.” Zilveren Kruis loopt in deze ontwikkelingen voorop met de strategie ‘Zorg Veilig Thuis’. “Mooie voorbeelden zijn Thuisdialyse en Hartwacht. Door dit soort innovaties kan zorg verplaatst worden van het ziekenhuis, naar poliklinische zorg of zelfs naar zorg thuis.” Die trend wordt extramuralisatie genoemd. Timo legt uit hoe dit impact heeft op zorgvastgoed. “Heb je straks een zorgappartement nodig met een eigen badkamer of met gedeelde badkamers, met brede deurposten of niet, met een eigen keuken of gedeelde keuken? Bij dit soort vraagstukken gaat het niet alleen om hoeveel, maar ook om wát voor soort zorg nodig is. En om de antwoorden te vinden bundelen Syntrus Achmea Finance & Real Estate, Zilveren Kruis en Achmea Corporate Relations de krachten.”

Door klimaatverandering stijgt niet alleen de zeespiegel, maar krijgen we op meer manieren last van wateroverlast – of juist periodes van enorme droogte en hitte. Kunnen we hier nog blijven wonen? Dat is de vraag waarmee de tweede deltacommissie zich al in 2007 door het kabinet geconfronteerd zag. En dat is nogal een vraag. Gelukkig was in 2008 het antwoord ja – mits we ons op alle schaalniveaus en langdurig inspannen om ons land, onze delta, adaptief in te richten. Sinds 2010 is het de opdracht van de Deltacommissaris om hier jaarlijks voorstellen voor te doen.

Als Deltacommissaris is Peter Glas de persoon die Rijk en regio met elkaar verbindt. Wettelijk gezien kan hij onafhankelijk opereren. Hij is verantwoordelijk voor het opstellen van het deltaprogramma, waarin de grote waterplannen voor Nederland elke derde dinsdag van september met het koffertje meegaan naar de Tweede Kamer. En met een budget van zo’n 18 miljard voor de komende veertien jaar gaat dat om veel projecten, overal in het land, op het gebied van waterveiligheid, waterbeschikbaarheid en vanaf 2021 ook wateroverlast.

“Alles moet in elkaar haken”

Ja, we kunnen in Nederland blijven wonen. Maar er moeten wel behoorlijke stappen gemaakt worden om ons goed aan te passen aan het veranderende klimaat. Als Deltacommissaris hangt Glas min of meer boven en tussen alle organisaties die zich bezighouden met waterbeleid – waterschappen, gemeenten, het Rijk. “Alles moet in elkaar haken. Wij doen dat met het Deltaplan op alle schaalniveaus: van de grote deltawerken en kustverdediging tot bij wijze van spreken putdeksels die de lucht in springen.” Hij kijkt daarbij ver vooruit. Niet alleen naar investeringen voor de komende 6 jaar, maar ook richting 2050 en 2100.

“Grofweg elke dertig jaar wordt alles in Nederland een keer beetgepakt”, zegt Glas. “Of je nou iets nieuws bouwt, iets sloopt of iets renoveert. Op rampen en ellende wil je niet wachten, daarop moet je anticiperen.”

Een klimaatplan voor elk gebouw in 2050

Met zijn plannen wil Glas ervoor zorgen dat in 2050 het liefst voor elk gebouw in Nederland is nagedacht over klimaatadaptatie. Maar in ieder geval voor elk openbaar gebouw en elk bedrijfsgebouw en voor de vitale en kwetsbare infrastructuur van wegen, transport en nutsvoorzieningen. “2050 is een mooi punt om naartoe te werken, omdat dat 30 jaar in de toekomst ligt en je dan in principe alles een keer hebt meegenomen.”

Maar volgens Glas moet er breder gekeken worden dan alleen naar de individuele gebouwen en infra. “We moeten in de hele stedenbouw waterbestendigheid meenemen.” En daarbij moet je denken aan alle vormen van extreem weer. “Schepen die niet kunnen varen met laagwater, woonwijken die onderlopen na hoosbuien. Dan is het drie maanden gortdroog, en dan staat ook bij de Deltacommissaris het water aan de plinten – ik heb zelf iemand moeten bellen om de loodslabben op het dak op orde te brengen.”

Extreem weer wordt nog extremer

We moeten ons allemaal realiseren dat de extremen nóg extremer gaan worden, vindt Glas. “Wereldwijd zie je dat ook overal. In Japan viel er laatst in zes uur tijd 46 centimeter water uit de lucht. Daar is natuurlijk niets tegen bestand.” En hoewel overstromingen of juist extreme droogte vreselijk zijn, dragen ze wel bij aan het bevorderen van het bewustzijn.

Maar natuurlijk zijn er ook andere, minder drastische manieren om dat bewustzijn te vergroten. “Op ruimtelijkeadaptatie.nl proberen we op een laagdrempelige manier aan mensen te laten zien wat ze zelf kunnen doen en waar we in de toekomst mee te maken krijgen. Sommige voorstellen hebben aansprekende namen zoals ‘sponzen laten groeien’, en ‘doe-het-zelf-deltawerkjes’. Inmiddels zijn er ook veel bedrijven die kunnen helpen bij allerlei projecten. Het lijkt soms maar klein, maar alles bij elkaar vorm je toch weer een heel nieuw deltawerk.”

Een klimaatbestendig huis is niet per definitie energiezuinig. Wat is het dan wel? Voor veel Nederlanders is dat onduidelijk, bleek onlangs uit de

Als iemand vraagt wat ‘klimaatbestendigheid’ is, hebben we er allemaal wel een antwoord op. Klimaatbestendig passen we in het rijtje duurzaam, energiezuinig, klimaatneutraal. Het is een begrip in de categorie: hier zou ik iets mee moeten, maar moet dat ook nu? Kan het ook morgen? Hoe motiveer je mensen om hun huis klimaatbestendiger te maken, als ze niet eens begrijpen wat dat begrip inhoudt?

Je huis klimaatbestendig maken gaat zomaar niet. Daarvoor moet je je aan regels houden en die zijn voor veel mensen niet te begrijpen, zo bleek onlangs uit de Klimaatadaptatiemonitor van Achmea. Milieu Centraal geeft praktische tips over hoe mensen zich kunnen voorbereiden op droogte, hitte en hoosbuien. “Er is heel veel wat je kunt doen zonder meteen veel geld uit te geven”, zegt programmamanager Puk van Meegeren in een reactie.

Alle 355 gemeenten hebben hun eigen regels voor het klimaatbestendiger maken van woningen.
Die regels kunnen sterk verschillen en het is onbegonnen werk ze allemaal op te sommen. Toch is er ook op landelijk niveau het een en ander vastgesteld. Die regels zijn vastgelegd in het Bouwbesluit: een verzameling minimumeisen die niet alleen geldt voor nieuwbouw, maar ook als iemand een bestaand pand wil verbouwen. Het Bouwbesluit dateert uit 1992 en was bedoeld om voor het eerst regels voor (ver)bouwen op landelijk niveau vast te leggen – vóór die tijd waren alle regels een strikt gemeentelijke aangelegenheid. Sindsdien wordt het Bouwbesluit regelmatig aangescherpt en up-to-date gebracht met de laatste eisen en ontwikkelingen.

Wie online een kijkje wil nemen in het Besluit kan dat doen, maar de regels zijn voor een leek waarschijnlijk niet te begrijpen. Daar zul je toch echt een professional voor moeten inschakelen.

Concrete tips
Milieu Centraal geeft hele concrete tips over hoe ze hun woning klimaatbestendig kunnen maken. Puk van Meegeren, programmamanager bij Milieu Centraal, heeft wel zo zijn twijfels bij het begrip ‘klimaatbestendig’. “Ik vind het logisch dat mensen bij zo’n begrip denken aan duurzaamheid en het tegengaan van klimaatverandering, in plaats van het beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering.”

Het belangrijkste is volgens Van Meegeren dat mensen minder CO2 uitstoten, bijvoorbeeld door hun huis beter te isoleren, om zo de opwarming van de aarde te beperken. Milieu Centraal wijst mensen op mogelijkheden om hun huis op een een milieuvriendelijke manier klimaatbestendig te maken. “Een mobiele airco verbruikt heel veel energie. Het plaatsen van zonneschermen voor ramen is een energiezuinige manier om de warmte buiten te houden. In de ideale situatie installeer je een bodemwarmtepomp, waardoor je op een energiezuinige manier je huis in de winter warm houdt en in de zomer koel.” Maar Van Meegeren begrijpt ook dat dit voor veel mensen een behoorlijk grote investering is.

“Er is heel veel wat je kunt doen zonder meteen geld uit te geven. Zoals slim luchten: ‘s ochtends heel vroeg de ramen open, en dan zodra het buiten een béétje opwarmt meteen alles de hele dag dichthouden”, zegt van Meegeren. En als je dan toch gaat investeren: bij veel gemeenten zijn er subsidieregelingen.

Geld van de gemeente
Veel gemeenten hebben geld beschikbaar gesteld vanuit de ambitie dat vanaf 2050 het leefgebied in Nederland klimaatbestendig is en dus met extreme hitte en hevige regenval kan omgaan.Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) nemen bijna alle gemeenten maatregelen om in ieder geval wateroverlast in hun gemeente tegen te gaan. De investeringen daarvoor stegen van 200 miljoen euro in 2014 naar 225 miljoen euro in 2015.

Van Meegeren wijst op deze handige tool waarmee je online kunt checken of je in aanmerking komt voor een gemeentelijke subsidie. Zo kun je bijvoorbeeld in Tilburg subsidie krijgen om een groen dak aan te leggen: 25 euro per vierkante meter. Een groen dak is letterlijk groen: door het aanplanten van speciale gewassen op je dak kan regenwater worden opgevangen, wat wateroverlast bij hevige hoosbuien helpt te verminderen. De gemeente Leeuwarden vraagt voor het afkoppelen van de regenpijp van de riolering een eigen bijdrage van 5 euro per vierkante meter, maar staat garant voor de overige kosten.

Bewustzijn laat te wensen over
De mogelijkheden om gecompenseerd te worden voor je investering zijn er in de meeste gemeenten wel degelijk. Maar dan moeten mensen wel weten dat deze tool bestaat, en waar ze vervolgens bij de gemeente terecht kunnen. Belangrijker nog is dat ze beseffen dat het ook voor hen noodzakelijk is om de woning klimaatbestendig – en dus ook toekomstbestendig – te maken. Daar zitten wel nog heel wat denk- en actiestappen tussen.

De internationale denktank OESO concludeerde eerder al dat het bewustzijn van de gevaren van wateroverlast bij Nederlanders te wensen overlaat. Ze zijn zich onder andere niet echt bewust van het werk van de Waterschappen. Bij (ver)bouwen wordt nog te weinig (preventief) nagedacht over waterbeheersing. Onlangs bleek uit de Klimaatadaptatiemonitor van Achmea dat Nederlanders dit onderwerp een puzzel vinden en dat ze vooral naar hun gemeente kijken voor oplossingen.

De afgelopen zomers werd het af en toe erg heet in Nederland. Met 40,7 graden mat het KNMI op 25 juli in Gilze Rijen de hoogste temperatuur ooit. Door klimaatverandering zal dit waarschijnlijk steeds vaker gebeuren. Iedereen heeft zijn eigen aanpak om het koel te houden. Op het heetst van de dag blijven mensen binnen, met de gordijnen dicht. De verkoop van airco’s nam in 2018 met 150 procent toe ten opzichte van 2017. Van dit jaar zijn de cijfers nog niet bekend, maar een woordvoerder van Nederlandse Vereniging van Luchtbehandeling en Koudetechniek zegt van leveranciers signalen te hebben ontvangen dat Nederlanders ook dit jaar weer meer airco’s kochten.

Vereniging Eigen Huis maakt zich zorgen
Vereniging Eigen Huis merkte afgelopen zomer op dat de temperatuur vooral in nieuwbouwwoningen opliep. Die worden soms té warm, door gebrek aan goede ventilatie en zonwering. “Hiermee ontstaat een serieus risico op oververhitting en een ongezond binnenklimaat”, schreef de vereniging aan minister Ollongren van Binnenlandse Zaken. “Door een veranderend klimaat krijgen we te maken met (veel) meer dagen met extreem hoge temperaturen. Bij de bouw van woningen wordt te weinig rekening gehouden met het op een natuurlijke manier buitenhouden en afvoeren van warmte.” “Oudere woningen hebben vaak een dak dat een beetje oversteekt, zodat er minder zon binnenvalt en er meer schaduw is”, legt woordvoerder Hans André de la Porte van Vereniging Eigen Huis uit. “Nieuwbouwwoningen hebben dat minder, en als je daarover niets in het Bouwbesluit vastlegt, gebeurt het ook niet.”  Er worden wel koele nieuwbouwwoningen opgeleverd, zegt hij. Die worden bijvoorbeeld uitgerust met bodemwarmtepompen en zogenoemde Warmte-Koude-Opslaginstallaties.

Wat kun je zelf doen?
“Het beste is om te voorkomen dat de woning te veel wordt opgewarmd. Dat kan bijvoorbeeld met dakoverstekken, (automatische) zonwering, ventilatiemogelijkheden - ramen moeten open kunnen - en een slimme bomenplant”, schreef de vereniging aan de minister. In de hete zomer van 2018 verkochten tuincentra veel meer parasols, barbecues en zwembaden. Toen de ergste hitte voorbij was, zagen ze de verkoop van struiken en planten aantrekken. En begin dit jaar leken mensen al meer aandacht te hebben voor de dreiging van een droog seizoen. Zo werden bij IntraTuin in Leidsche Rijn veel meer regentonnen verkocht, zodat mensen bij droogte toch nog hun tuin kunnen begieten. Ook kochten mensen fors meer planten die met weinig water kunnen groeien.

Driedubbelglas
Volgens André de la Porte is een bekend probleem met nieuwbouwwoningen dat ze over driedubbel glas beschikken. “Dat isoleert goed en houdt de warmte dus goed vast. Je zult dus aanvullende maatregelen moeten nemen om overvloedige zonnewarmte kwijt te kunnen raken.” Een eenvoudige oplossing is goede zonwering. Maar een mechanisch ventilatiesysteem kan ook veel doen, mits het goed is ingebouwd.Toch komt er nog meer kijken bij het klimaatbestendig maken van een huis. “Al die betegelde voor- en achtertuinen zorgen ervoor dat regenwater niet goed kan worden afgevoerd. En dat is een serieus probleem als er in korte tijd veel regen valt.”

Nieuwe regelgeving
Minister Ollongren neemt de problemen van oververhitting serieus, heeft ze de Vereniging Eigen Huis laten weten. Eind augustus kondigde ze aan regels op te nemen in het Bouwbesluit, waar alle regelgeving voor nieuwbouw in staat. De regels moeten ervoor zorgen dat zelfs bij extreme hitte buitenshuis de temperatuur binnen acceptabel blijft, zonder onnodig energie te verbruiken - bijvoorbeeld door airco’s te installeren. Kortom: bij het bouwen al rekening houden met extreem warme temperaturen, zodat er niet achteraf nieuwe oplossingen moeten worden ingebouwd. In juli volgend jaar gaat er nieuwe regelgeving in die betrekking heeft op de maximale temperatuuroverschrijding die in nieuwbouwwoningen plaats mag vinden. André de la Porte: “Daar zijn we blij mee.”

‘Weinig duidelijke informatie’
Nederlanders hebben na deze twee warme zomers ook meer aandacht voor de toegenomen hitte in huis. Ze denken dat hitte het grootste klimaatrisico is voor hun woning, vóór hevige regenval en overstromingen. Dat blijkt uit de Klimaatadaptatiemonitor van Achmea. Wel vinden ze dat er weinig duidelijke informatie beschikbaar is over het klimaatbestendiger maken van hun woning. De meeste Nederlanders hebben er nog nooit informatie over ontvangen. Ze hebben daar wel degelijk behoefte aan en kijken daarbij vooral naar de overheid. De gemeente zou burgers beter moeten informeren over wat ze zelf kunnen doen om hun woning te beschermen tegen extreem warme temperaturen en andere gevolgen van klimaatverandering.