Paul Verhaeghe
“Op school wordt ons afgeleerd om sociaal te zijn”
Paul Verhaeghe
Zeist,
02
mei
2016

“Op school wordt ons afgeleerd om sociaal te zijn”

Paul Verhaeghe is hoogleraar klinische psychologie en psychoanalyse aan de universiteit van Gent. Hij vindt dat onze aandacht wordt opgeslokt door triviale zaken als fitnessrages, schoonheidswanen, beroemdheden en politieke schandaaltjes. We zijn ons niet meer bewust van de dingen die er werkelijk toe doen.

“Onze samenleving is er op gericht om mensen als cliënt te beschouwen en aan te spreken. Eigen profijt is het belangrijkst.”

“Fundamentele waarden, zoals solidariteit, zullen we daarom opnieuw moeten uitvinden.”

“Solidariteit zit ingebakken in de mens, maar wordt afgeleerd zodra wij het onderwijs ingaan. Op school moet je namelijk beter zijn dan het jongetje dat naast je zit. Alles is competitie, gericht om een plek te bemachtigen op de arbeidsmarkt. Het is zelfs zo ernstig, dat je, wanneer je later zelf gaat werken, wederom solidair gedrag moet aanleren in 'teamweekenden'.”

“Onderzoek onder primaten wijst uit dat hun gedrag zowel op solidariteit is gericht, als op individuele winst. Omgevingsfactoren bepalen welk gedrag de doorslag geeft.”

“In het onderwijs in Finland worden kinderen niet onderling met elkaar vergeleken. Maar met zichzelf. Dus als je niet zo goed kunt rekenen, dan wordt alleen je eigen progressie bekeken.”

“Solidariteit betekent dat je de ander helpt, omdat je, in een wisselwerking, verwacht dat je die hulp ook een keer nodig hebt.”

“Het is geen toeval dat Scandinavische landen veel beter scoren dan andere landen op het gebied van solidariteit. Uit hoofde van hun geologische ligging moesten ze ook wel; samenwerken om te overleven. Daarom hebben ze een veel groter groepsgevoel dan wij. En halen ze het ook niet in hun hoofd om vrouwen te discrimineren. Dat is 50% van de groep, die heb je hard nodig.”

“Toen er aan het begin van dit jaar actie werd gevoerd in België, tegen de schandalig lage prijzen die onze landbouwers krijgen voor hun eindproducten, zoals aardappelen en melk, was de reactie van de meeste Belgen ‘dat wisten we niet’. Pas vanaf het moment dat ze op de hoogte waren van die onrechtvaardigheid - het feit dat alle winsten naar tussenpersonen gaan - werden ze solidair met de boeren.”

“Die onwetendheid, is een teken van de tijd. Gedwongen door reclame en de media gaat onze aandacht verloren aan triviale zaken en zijn we ons niet meer bewust van de werkelijk belangrijke dingen in het leven; gezonde voeding, drinkwater, een schone lucht en nachtrust.”

“We laten ons bovendien afleiden door problemen die er niet zijn. Zo wil de politiek ons laten geloven dat we een vluchtelingencrisis hebben. Onze infrastructuur zou te krap bemeten zijn en er komen allemaal profiteurs naar ons toe. Volksverlakkerij. We hebben te maken met een relatief kleine groep mensen die we makkelijk kunnen opvangen. Maar, op deze manier leidt de politiek de aandacht af van het daadwerkelijke probleem in België en Nederland: Tewerkstelling. Door de automatisering en onze hoge productie is er steeds minder werk, waardoor een baangarantie voor iedereen een utopie is.”

“Iemand in België heeft uitgerekend dat een 30-urige werkweek makkelijk te betalen is van de bonussen van duizend bankiers in dit land. Het is daarom hoog tijd, dat we afstappen van de inkomensongelijkheid en kijken naar een herverdeling van werk.”

“Maar, ook hier zie je de politiek handelen vanuit een klassiek economische waarde met een beleid, dat indruist tegen het gemeenschappelijk belang. Ze trekken de pensioenleeftijd omhoog en spreken over een verruiming van de werkweek.”

“Dat is het probleem. De politiek wordt gerund door een kleine groep mensen, die niet meer in dienst van de gemeenschap werkt.”

“Zo was onze minister in België er als de kippen bij - net als die van jullie trouwens - om in de media te melden dat ze er alles aan zullen doen om het belastingvoordeel van grote ondernemingen niet terug te vorderen. Hoe gek kun je het maken als je een begrotingstekort hebt? Dat is geen politiek in dienst van de samenleving.”

“Ik pleit daarom voor de ‘deliberatieve democratie’. Dat lijkt op de parlementaire democratie, maar dan zonder verkiezingen. Het land wordt in dit systeem geleid door een groep mensen, die via loting, of door wetenschappelijke toewijzing, is samengesteld en representatief is voor de bevolking.”

“In Ierland is zoiets al gedaan. Daar lag de herziening van acht grondwetsartikelen zo gevoelig, dat men koos voor een ‘deliberatief proces’. Er kwam een grondwetgevende raad met een voorzitter, 33 verkozen politici en 66 gelote burgers. Die zijn er samen in geslaagd veranderingen voor te stellen, die men vanuit het huidige systeem nooit had kunnen bereiken. Zo is het gelukt om in een katholiek land als Ierland, door overleg met de civil society, het homohuwelijk mogelijk te maken. Als de politieke partijen dat hadden moeten doen, was het nooit zo ver gekomen.”

“Zinverlening – wat is er écht belangrijk - is per definitie iets wat aan de groep is voorbehouden, dat doe je niet in je eentje en ervaar je niet in je eentje. Enkel psychotische mensen doen dat.”

“Het allerbelangrijkste streven voor ons land is verbondenheid. Daarna volgt bewustwording. Die krijg je alleen met een betere nieuwsvoorziening. Voor de saamhorigheid in de samenleving hebben we een onafhankelijk nieuwsstation nodig dat wordt beschermd en gesubsidieerd.”

“We hebben mensen met veel te veel werk en mensen zonder werk, dat is in het kort samengevat ons echte maatschappelijke probleem. In de jaren ’50 schreef een aantal futuristische denkers al, dat in het jaar 2000 de arbeidsproductiviteit veel hoger zou liggen en mensen veel minder zouden gaan werken. Die boodschap is nu relevanter dan ooit.”

Boilerplate

Hoe solidair is Nederland?

Vanaf begin 2015 is Achmea op zoek naar antwoorden op deze vraag. We vragen publieke figuren naar hun persoonlijke mening over solidariteit. Dat levert elke week nieuwe inzichten op. Lees eerdere blogs over solidariteit in Nederland en praat mee op Facebook!

Reacties 1 - 13 (13)
Bedankt voor uw bericht.
albert
15
August
2016
.
Soebhas Ganpat
21
May
2016
Wat sowieso niet kan worden ontkend is dat er een democratisch tekort is en dat dit de oorzaak van heel veel ellende. Dat over de inkomensgelijkheid staat m.i. ook buiten kijf en is ook het gevolg van het genoemde democratische tekort. Ik kies voor dit huidige systeem, maar dan met implementering van the right to recall toekomend aan de achterban die ook meer dient te participeren. Belastingontwijking mag dan legaal zijn, maar dat zegt niet dat het niet in strijd is met het recht in beschouwing genomen dat wij ook gebonden zijn aan verdragen.
Marianne Lelieveld
05
May
2016
Its the western industrial school model itself that causes our youngest generation to develop in an unhealthy way. Like all other countries, Finland is trying and failing to deal with increasing social violence within the schools & the growing apathy within it's youth/society. However, most adults and experts still think that schools are necessary. Somewhat like a generation ago it was a given to have to go to church on Sundays. Keeping children out of society, drastically limiting their daily freedom and trying to force feed them processed information is child abuse. Schools are child abuse on a mass institutional level. Stop the child abuse: let children learn naturally in a non-institutional environment so that society will stand a beter chance at recovery.
jean pierre baillien
04
May
2016
Mooi geschreven artikel, maar trekt op niet veel qua gedachtengang. De zoveelste poging om socialisme aan te praten. In de geschiedenis is het al verschillende malen geprobeerd en telkens is het mislukt, waarom zou het nu lukken? (laatste voorbeeld: Venezuela, daar hebben ze zelfs geen toiletpapier meer). Enkele denkfouten uit het artikel: Het idee van arbeidsduur vermindering gaat uit van het idee dat er een vaste hoeveelheid werk is in de maatschappij. Dit is niet het geval en gezien onze bedrijven zich moeten meten met bedrijven uit andere landen kan arbeidsduurvermindering enkel werken met loonsvermindering anders wordt er meer geautomatiseerd en is er dus minder werk of gaan producenten met minder marge moeten verhuizen naar goedkopere landen of geheel verdwijnen. Dit werkt dus niet. (de oorsprong van de Belgische arbeidsproductiviteit: de laagbetaalde jobs zijn weg en België heeft dus al jaren een hoge hoeveelheid werklozen die hoofdzakelijk laag geschoold zijn) Volgende denkfout: arbeidsduur vermindering geeft werkgelegenheid aan de werklozen. Dit idee gaat voorbij aan het feit dat veel werklozen laaggeschoold zijn en de werkenden meestal hooggeschoold. Hoe kan je de ene zijn job dan door de andere laten uitvoeren? Of gaan we chirurgen minder laten werken en de eerste de beste van straat halen om de operatie te laten uitvoeren? Wat mij betreft, nee bedankt. Wat betreft het niet terugvragen van de subsidies aan bedrijven, kan ik alleen zeggen dat het terugeisen van dit geld absurd is. Dit is het veranderen van de spelregels na het spel. Bedrijven investeren na een berekening van de financiële kosten en baten. Het is al een probleem als de regels veranderd worden tijdens het spel, laat staan na het spel. Indien we in de toekomst nog investeringen wensen dan mogen we de regels niet zomaar veranderen en zeker niet met terugwerkende kracht, dit is contractbreuk. Hoe zou Dhr Verhaeghe reageren als hem vertelt wordt dat hij maar een beperkt aantal jaren pensioen gaat krijgen of nu een paar honderdduizenden euro's gaat moeten bijbetalen omdat mensen langer leven dan bij het invoeren van het systeem werden voorzien, dit is juist hetzelfde als het terugvragen van de aftrekken die door de EU achteraf afgekeurd werden, de fout werd gemaakt door onze overheid niet de bedrijven, degene die de fout maakt moet er maar voor opdraaien. Andere punten werden al in reacties voor de mijne in de vernieling geschreven. Ik vraag mij af of deze prof misschien één van die mensen is die zijn plaats gekregen heeft om een geschoolde met kennis van zake minder uren te laten werken en dus een voorbeeld is van hoe arbeidsduurvermindering zou kunnen (niet) werken. Ik geef toe dat deze laatste opmerking wel op zijn minst op het randje is, gezien hij normaal gezien wel zijn diploma gaat hebben, maar zoals we allen weten is dat papier niet het bewijs dat alles wat je zegt ook juist is. Papier is nl verduldig.
Lori
04
May
2016
Interessant en de moeite om op je eigen leven te betrekken. Als we kleins af samen leren beslissingen nemen, elk vanuit ons eigen kunnen, zullen we ook later makkelijker met (on)gelijkheid kunnen omgaan. Los van de mogelijk correcte of incorrecte details van het artikel, focus ik me graag op wat ik er constructief mee kan en waar ik mijn kinderen, andere ouders en leerkrachten mee kan helpen! Deze maatschappij ontwikkelt een nieuwe richting, ik kan niet wachten tot 'de politiek' die mee volgt en richting geeft. Zodat alles eerlijker en minder op geld en economische groei (daardoor nu crisis) gebaseerd is. Dank voor het interessante artikel!
John Marien
04
May
2016
Naïef, puberaal, wereldvreemd
Coessens
04
May
2016
Om bij stil te staan...Interessant !!
Raf Feys
04
May
2016
Prof. Verhaeghe vertelt fabeltjes over Fins onderwijs (geen competitie e.d.) en over de Finse leerlingen die veel meer sociaal en solidair zouden zijn dan de Vlaamse. Hij schetst tegelijk een al te negatief beeld van het Vlaamse onderwijs en de Vlaamse leerlingen. Een paar andere geluiden over het Fins onderwijs en de Finse leerlingen. 1.Merkwaardige genoeg voelen de zgn. extra-solidaire Finse leerlingen zich volgens PISA minder gelukkig op school dan in de meeste OESO-landen. 2.Dirk Van Hemeldonck , Vlaamse leraar die les gaf en geeft in Finland getuigt in n Brandpunt, april 2015 o.a.: “Kinderen hebben op Finse scholen weinig intellectuele uitdaging, vervelen zich en de meerderheid heeft een afkeer van onderwijs. Na school hangen velen in bendes rond. In veel secundaire scholen wordt op het schoolterrein drugs gedeald. … U hebt wellicht al gehoord van de massamoorden in Jokela en Kauhajoki waar een scholier vele andere leerlingen en leerkrachten doodschoot. De zich zelf lovende Engelstalige brochures van het Finse ministerie vermelden uiteraard niet dat er regelmatig bijna even ernstige drama’s gebeuren. Er blijven ook de problemen van het pesten en het zeer ernstig mishandelen, die men in de Finse scholen maar niet onder controle krijgt.” (Er zijn ook opvallend veel zelfmoorden bij jongeren.) 3. Geen selectiie en competitie? Er is in Finland scherpere selectie en meer competitie voor toegang tot de hogere cyclus s.o. en tot het hoger onderwijs dan in Vlaanderen. . "Students face performance pressure. Sure, they do not have to take standardized tests (except on a sample basis in a few grades of primary school: landelijke proef na 2de leerjaar). However, their futures depend in a significant way on a demanding set of matriculation exams at the end of ninth grade. These exams cover the curriculum in Finnish, math, science and foreign languages (most students we met study at least two languages besides Finnish!). Scoring highly is required for entry into the most competitive upper secondary schools and for the academic track in general; over 40% of Finnish students go into a vocational track for secondary education)." 4.Finse prof.-pedagoog Jukka Sarjala Minder discipline en leermotivatie bij de leerlingen “Many teachers say that students have become more and more negative. Children are more restless and more self-centered. .... Family problems have increased: among other things, unemployment, mental disorders, alcoho-lism, broken families. Competition in the labour market has increased and parents have less and less time for their children. Children bring the family problems to school.
Griet
04
May
2016
Dat van die bonussen voor bankiers klopt niet. Sneller berekening: 3 miljoen werknemers met jaarloonkosten van 50.000 euro, dat is een totale loonmassa van 150 miljard. Eenvijfde (8u/40u) daarvan moet dan betaald worden door de 1000 bankiers. In totaal is dat 30 miljard euro. Of 30 miljoen per bankier. Ik denk dat je er zo geen 1000 gaat vinden...
Marcelline Clairhout
04
May
2016
Iets om even bij stil te staan.
Herman
04
May
2016
En dan hebben de mensen met teveel werk te weinig tijd om mensen zonder werk aan een baan te helpen ? Of zit ik er ver af ?
Lemmens Lieve
03
May
2016
Article intéressant
Simon de Boer
03
May
2016
Toen men loonsverhogingen in procenten invoerde i.p.v. centen, ging het al mis. Over inkomensongelijkheid gesproken.
Deel deze release
Deel op: Twitter
Deel op: Facebook
Deel op: LinkedIn
Blogger
photo:Paul  Verhaeghe
Paul Verhaeghe
Hoogleraar klinische psychologie en psychoanalyse
Laatste nieuws